Geel…een ouwe Smeets onder de loep

De gele trui staat symbool voor alle emoties die de Tour de France kent. Tijdens zijn lange carrière als wielerverslaggever ontmoette Mart Smeets vele geletruidragers uit binnen- en buitenland. Hij zat naast Jacques Anquetil op het televisiepodium, was bij de laatste gloriedagen van Eddy Merckx in het geel en maakte de complete loopbaan van Lance Armstrong van dichtbij mee. Hij zag hoe Frankrijks held Pascal Simon dramatisch opgaf in het geel en hoe Steve Bauer zijn maillot jaune verstopte onder een trainingsjack om het wielerpubliek anoniem en ongehinderd te kunnen passeren. Hij sprak Erik Breukink over zijn gele trui van 1989, de laatste (!) die een Nederlandse renner won. Johan Museeuw, Fausto Coppi, Maarten Ducrot, Evgeny Berzin, Jan Janssen, Miguel Indurain en Adri van der Poel, maar ook eendagsvlinders als Alex Stieda en Teun van Vliet ? allen droegen het geel en hebben hun eigen verhaal. Geel is een verrassende en bijzondere verzameling portretten van de groten van de Tour de France.

Recensie: Over een ouwe Smeets

Weer een Smeets. Een ouwe nog wel. Maar wel een heel geslaagde Smeets. Later meer daarover.

Mart Smeets is een fenomeen. Je bewondert hem of je hebt een hekel aan hem. Er zijn mensen die hem op handen dragen en mensen die hem graag belachelijk maken. Die laatste groep heeft – mag ik dat zeggen? Ja, dat mag ik zeggen – tot op zekere hoogte wel mijn begrip, maar het bespotten is vaak te gemakkelijk. Het is ook niet helemaal terecht om Smeets zondermeer te veroordelen. Voor mij maakt het nogal een groot verschil met welke Smeets je te maken hebt. Zijn er meerdere dan? Jazeker. Mart Smeets de anchorman van Studio Sport. Smeets de presentator. Smeets de reportage maker. De man van het studio-pielen, knippen en plakken. Smeets de radioman. Smeets de commentator. Smeets de BN-er die zelf geïnterviewd wordt. En natuurlijk Smeets de columnist en schrijver.

De presentator Smeets is een fenomeen. De Avondetappe is bijna zo iconisch als Radio Tour de France. Smeets is een éminence grise inmiddels. Hij heeft een bepaalde attitude waar sommige mensen niet van houden, maar hij is een vakman en kan ieder leeg moment, filmpje of saaie etappe volpraten. Mathijs van Nieuwkerk spreekt dan van de Smeets test. Uit het hoofd in de camera praten. Gewoon goed. Op de radio houdt hij zich trouwens vooral bezig met muziek. Americano. In die scene is hij een autoriteit, maar dat terzijde. Als interviewer vind ik hem heel redelijk en doortastend, maar een enkele keer is hij ook teveel bezig met zich zelf en te weinig met de geïnterviewde. Als Smeets zelf geïnterviewd wordt, is hij op zijn slechtst – denk ik – en wekt hij de meeste irritatie – schat ik zo in. Smeets heeft een groot – snel gekrenkt – ego. Beter nog dan presentator is Smeets als de man áchter de schermen. Zijn reportages zijn geweldig. Mijn favoriet is die reportage met een jonge Lance Armstrong in Texas. Soms zijn de reportages bijna van literaire kwaliteit. En daarmee komen we op Smeets de schrijver. De redacteur van De Muur. En die is van continue kwaliteit. Succes verzekerd. Overigens heb ik het dan niet over Smeets de romancier, want die is wat mij betreft aanzienlijk minder. Maar de columns, dagboeken en wielerstukjes zijn heerlijk leesvoer soms boven zich zelf uitstijgend tot pareltjes van de wielertaal. Zo ook Geel bij tijd en wijle.

Geel is exact wat je verwacht van een Smeets boekje. Mart Smeets neemt zijn lezers mee in zijn eigen fascinatie en bewondering voor de sport. Je deelt mee in de nostalgie en heldenverering. En dat is voor mij een essentieel onderdeel van goede wielerliteratuur. Er moet iets in zitten van heroïek. Nostalgie en bewondering. Smeets doorvoelt dat dikwijls en dat lees je terug in zijn verhalen. In dit boek allemaal vanuit alle mogelijke varianten op het thema van de gele trui. De mooiste gele trui van Merckx. Het onverdiende geel. Het nooit behaalde geel. Het geel dat niemand opgevallen is. Dat soort spelingen met geel. Als je veel wielerboeken leest kom je vaak dezelfde verhalen tegen. Ook in Geel. Maar het is dan ook des te leuker als je weer nieuwe verhalen leest. Ook zo in Geel. Zo is er een onwaarschijnlijk verhaal over Nicolas Frantz die een etappe (in geel) uit moest rijden op een zelf aangeschafte damesfiets. Of het geel van Sörensen dat verdween. Hij belandde na een val in het ziekenhuis en zijn gele trui is daar verdwenen. En Maassen die geel voor het oprapen had, maar niet mocht van Jan Raas. Peter Winnen was aangereden door een auto van de NOS radio. De ploeg moest op hem wachten in de ploegentijdrit. De kans voor Maassen ging voorbij. Mooi om te lezen hoe die mannen daar jaren later nog altijd van kunnen balen. Net als Kuipertje, elders in de wielergeschiedenis en elders in het boek.

Nogmaals, het is geen nieuw boekje, maar nog steeds de moeite waard om aan te schaffen. En inmiddels ook via tweedehands en ramsj voor een paar euro veel leesplezier!

Verkrijgbaar in de (tweedehands) boekhandel en www.bol.com