Van Milaan naar Amsterdam – Benjo Maso

Toen de Giro voor het eerst werd gehouden, bestond Italië nog geen vijftig jaar als zelfstandige natie en vormde het in vele opzichten nog nauwelijks een eenheid. Het was dan ook geen wonder dat de ronde, die tot bijna alle lagen van de bevolking doordrong, een krachtig embleem van nationale identiteit vormde. Dit werd met name duidelijk wanneer het peloton over de Italiaanse grenzen trok. Meer dan eens had dit iets weg van een symbolische annexatie, hoe tijdelijk deze ook mocht zijn. Het kon dan ook niet uitblijven dat dergelijke bezoekjes, die in 1920 begonnen toen het peloton door Italiaans sprekend Zwitserland trok, een zware politieke lading konden hebben. Mede daardoor speelden sommige van de meest dramatische momenten uit de geschiedenis van de Giro zich geheel of gedeeltelijk buiten de Italiaanse grenzen af, zoals in 1946 toen de renners met stenen en geweerschoten werd belet het betwiste gebied rond Triëst te bereiken.

In Van Milaan naar Amsterdam worden niet alleen in de sportieve zin mooiste momenten van deze uitstapjes naar het buitenland beschreven, maar wordt tegelijkertijd duidelijk gemaakt hoe nauw de geschiedenis van de Giro met politieke en sociale ontwikkelingen verweven is, een aspect dat vrijwel nooit ter sprake komt, maar een veel vollediger en interessanter beeld van de Italiaanse ronde geeft dan gewoonlijk gepresenteerd wordt.

Benjo Maso heeft aanzienlijke status bereikt door zijn Zweet der goden – die veelvuldig op de lijstjes voorkomt van favoriete wielerboeken en op wielertaal inmiddels in de top staat – en Wij waren allemaal goden over de Tour van ’48. Het eerst genoemde boek is welhaast een standaardwerk over de wielerhistorie en het tweede is een prachtige geschiedenis die je van dag tot dag meeneemt in de ‘laatste Tour uit de pre-historie van de wielrennerij’.  Van Milaan naar Amsterdam heeft weer een heel andere opzet. Het beschrijft de geschiedenis van de Giro langs het thema de Giro in het buitenland.  Buitenlandse start- of finishplaatsen hadden niet alleen commerciële bedoelingen of verhoogde amusementswaarde, maar waren dikwijls politiek gemotiveerd. Italië is een relatief jonge natiestaat en heeft decennia lang geworsteld met het afbakenen van het eigen land. Er waren diverse betwiste gebieden net over de grenzen. In de tijd van Mussolini kreeg de sport nog een extra dimensie om het nationalistische sentiment te voeden. Maar ook in de moderne geschiedenis was de Italiaanse een turbulente. Dat levert – zoals je van een Benjo Maso kunt verwachten – een bijzonder goed gedocumenteerd en prettig leesbaar boek op. Het staat weer vol met bizarre anekdotes en wonderlijke vertellingen.

Maar het boek heeft minder indruk op mij gemaakt dan de eerder genoemde boeken van Benjo Maso.  Waar ligt dat dan aan? De lat ligt hoog. Onze wielertaal boeken top 40 – inmiddels – laat ook zien dat Het zweet der goden buitencategorie is en zeer wordt gewaardeerd. Het verschil met het epos over de Tour van ’48 – een onmisbaar boek en onuitputtelijke inspiratiebron voor mijzelf bij het schrijven van Moules de Zélande, spelend in de Tour van ’48 – is dat Wij waren allemaal goden een aaneenlopend verhaal is dat als een film aan je voorbij trekt en Van Milaan naar Amsterdam toch wat fragmentarischer is.

Echter, laat je niet op het verkeerde been zetten door deze kritiek, want het is een bereninteressant en lekker boek. Als je de andere Maso’s kon waarderen, dan moet je deze zeker ook hebben. Gewoon niet vergelijken en het boek op zich zelf beschouwen en dan is het weer een toppertje.

Verkrijgbaar in uw boekwinkel, via bol.com of bij de uitgever Atlas.