Slipstroom van Arthur van den Boogaard

De redactie van De Muur vroeg Arthur van den Boogaard, sportboekenrecensent van Het Parool en samensteller van de vuistdikke bloemlezing Sport met de 141 beste Nederlandstalige sportverhalen sinds 1945, om eens iets te doen met het verband tussen schrijven en wielrennen. Van den Boogaard neemt ons daarvoor mee op een chronologische tocht door de wielerliteratuur, en doet verslag van zo’n honderdenvijftig jaar wielergeschiedenis. Van den Boogaard begroef zich in archieven, las klassiekers en vergeten werken, reisde door Europa en verder, vroeg wielerschrijvers (o.a. Tim Krabbé) het hemd van het lijf en zette zich zelfs letterlijk in het wiel van de Nobelprijswinnaar voor literatuur 2003, J.M. Coetzee.

Émile Zola, Uwe Johnson, Peter Winnen, Samuel Beckett, Henry Miller, Jean Bobet, Bruno Schulz, Georges Perec, Erik Brouwer, Joris van den Bergh, Enrico Brizzi, Curzio Malaparte, Benjo Maso, Paul Kimmage, Gabriel García Márquez, Alfred Jarry, Jørgen Leth, Frans Netscher, William Saroyan, Paul Morand, Jan Siebelink, H.G. Wells, Koos de Boer, Stijn Streuvels, Bob Roll, Ernest Hemingway en Karel van Wijnendaele: een selectie van de schrijvers waarover Van den Boogaard in zijn persoonlijke verslag verhaalt. Reportages, interviews en spannende verhalen met nieuwe ontdekkingen over de wondere wereld van het wielrennen vormen tezamen het boek Slipstroom.
Tim Krabbé, schrijver van het oerwielerboek De Renner, vertrouwde hem toe ‘geen enkel zinnig verband tussen schrijven en wielrennen te zien.’ Waarna Krabbé ruim vijf uur lang sprak over de ontstaansgeschiedenis- en betekenis van De Renner. Ook dat interview is terug te vinden in deze speciale editie van De Muur getiteld Slipstroom.

Arthur van den Boogaard is een aantal keren genomineerd geweest voor sportboekprijzen – waaronder het Nu Sportboek van het jaar – en mede daarom is deze kleine geschiedenis van de wielerliteratuur weer in de boekhandel te vinden. De speciale uitgave van het onvolprezen ‘de Muur’  is een bijzondere editie geworden. Alle lof heeft het gekregen. Het is echter een boek waarvan je tevoren, voordat je het aanschaft,  moet bedenken wat het eigenlijk is. Het is een college literatuurgeschiedenis. Weliswaar wordt een aantal malen genoemd – in het boek en in teksten over over het boek – dat het niet de pretentie heeft volledig te zijn, maar het is wel degelijk een een zeer gedegen en grondig onderbouwd epistel geworden. Mooi dat het geschreven is.

Het boek begint met een – hier en daar wat al te lyrische en bombastische  -  vertelling over de oorsprong van de fiets en de relatie tussen het wielrennen en schrijven. Het mozaïek van verhalen en beschrijvingen huppelt van het éne naar het andere wielerboek. Soms wat verwarrend. Never a dull moment.

Mijn interesse verwaterde dikwijls, moet ik eerlijk bekennen.  Voor mij bekende boeken en schrijvers wekten de interesse wel weer op. Geboeid heb ik gelezen over Ernest Hemmingway, Tim Krabbé, Thijs Zonneveld, Peter Winnen en Benjo Maso.  Maar menig essay heb ik diagonaal gelezen. Dat ligt vast aan mij. Het boek heeft tenslotte al die lof gehad.

In het boek wordt enig mysterie gewekt over het moment dat Tim Krabbé gegrepen werd door het wielrennen in Zuid-Frankrijk en de toenmalige vriendin die hem daar bracht. Er wordt wat in het vage gelaten of dat nu Maja Weber was die hem naar Anduze bracht. Los van het feit dat Van den Boogaard Tim Krabbé zelf die vraag had kunnen stellen, wil het toeval dat ik als kind in hetzelfde buitenhuis in Anduze van diezelfde familie Weber – vrienden van onze familie – vakantie heb gevierd en ik meen te kunnen bevestigen dat het die vrouw geweest moet zijn. Enfin, dit detail is niet heel belangrijk misschien. Maar ook hier proeft de hang naar mythologiseren en  lyriek iets te nadrukkelijk naar mijn smaak. Maar het is een uniek schrijven dat onmisbaar is in de wielerbibliotheek. Bovendien staan er weer enkele interessante suggesties  in op te sporen en te lezen.

Meer info: www.slipstroom.org